Chojnow.pl
Nasza strona korzysta z plików Cookie. Czytaj więcej.
facebook twitter YT IG
Logowanie Rejestracja
PWSZ Legnica Cuprum

„§Masz Prawo”. „Jak podzielić spadek? O dziale spadku słów kilka.”

Autor admin
Data utworzenia: 09 lipiec 2014, 08:20 Wszystkich komentarzy: 0


„§Masz Prawo”. „Jak podzielić spadek? O dziale spadku słów kilka.”
Dział spadku pomiędzy spadkobiercami zmarłego często stanowi zarzewie sporów, które dodatkowo potęgują ból oraz cierpienie związane z utratą bliskiej nam osoby – spadkodawcy. Dlatego też w niniejszym artykule przybliżę zagadnienie działu spadku, który nie musi zawsze prowadzić do konfliktów, których rozwiązanie będzie możliwe tylko w drodze „batalii” przed Sądem.



Czym jest spadek?

Jak już wspominałem w artykule p.t. „ABC prawa spadkowego”, spadek to – co do zasady – prawa i obowiązki majątkowe zmarłego istniejące w chwili jego śmierci, które przechodzą na spadkobierców. Spadek tworzą zatem zarówno aktywa (np. ruchomości i nieruchomości stanowiące własność zmarłego) jak i obowiązki, tzw. długi spadkowe (np. zobowiązania finansowe zmarłego oraz koszty pogrzebu spadkodawcy, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek, obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń i inne obowiązki powstające z chwilą śmierci spadkodawcy).

Stwierdzenie nabycia spadku.

Jak pewnie doskonale Państwo pamiętają, z chwilą otwarcia spadku spadkobiercy nabywają spadek – wstępują z mocy prawa w ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego.

W wielu przypadkach nabycie spadku wprost (z mocy prawa) może przysporzyć wątpliwości co do osób, które są spadkobieracmi. Wątpliwość ta może powstać zarówno po stronie samych (potencjalnych) spadkobierców, jak i osób trzecich powiązanych ze spadkodawcą stosunkami prawnymi.

Uniknięciu opisywanej powyżej sytuacji służy dokonanie jednej z dwóch czynności przewidzianych w prawie cywilnym, tj.:
1. Instytucja poświadczenia dziedziczenia – czynność dokonywana przed notariuszem,
2. Instytucja stwierdzenia nabycia spadku, której dokonuje tzw. Sąd spadku (tj. co do zasady Sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy – art. 628 k.p.c.) wydając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym ustala z urzędu, kto jest spadkobiercą i w jakiej części.

Stwierdzenie nabycia spadku następuje na wniosek każdego, kto ma w tym interes prawny, tj. szczególności (1) spadkobiercy, (2) spadkobiercy osób powołanych do spadku, a zmarłych przed stwierdzeniem nabycia spadku, (3) osoby, które nabywają spadek według ogólnych reguł dziedziczenia ustawowego po odrzuceniu spadku przez spadkobiercę ustawowego dziedziczącego w pierwszej kolejności. Ponadto interes mają wierzyciele spadkodawcy, uprawnieni do zachowku, zapisobiercy, a także wierzyciele spadkobiercy.

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wskazać osoby powołane do spadku (Sąd nie jest związany tym katalogiem) oraz osobę spadkodawcy (Sąd jest związany tym wskazaniem, bowiem nie może stwierdzić nabycia spadku po innym spadkodawcy niż wskazany przez wnioskodawcę). Stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić również w postępowaniu o dział spadku.
Dowodem uprawnień spadkobierców ustawowych są odpisy aktów stanu cywilnego. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu dowodem uprawnień spadkobiercy jest testament. Kwestię ważności testamentu Sąd spadku rozstrzyga samodzielnie.

W postanowieniu stwierdzającym nabycie spadku Sąd ma obowiązek wymienić wszystkich spadkobierców, którzy nabyli spadek, oraz określić wysokość przypadających im udziałów. Stwierdzenie nabycia spadku względem części majątku spadkowego albo tylko w stosunku do niektórych spadkobierców jest niedopuszczalne

W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku ustalenie składu spadku może mieć miejsce tylko wyjątkowo.

Dział spadku.

Po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku spadkobiercy mogą wyjść ze stanu wspólności majątku spadkowego, który jest stanem przejściowym. Wyjście ze wspólności majątku spadkowego przez spadkobierców może zostać dokonane w dwojaki sposób:
1. w drodze umowy,
2. w postępowaniu przed Sądem – w braku zgody pomiędzy spadkobieracmi.
Zarówno dział umowny, jak i sądowy powinien w zasadzie objąć całość spadku. Przedmiotem podziału są tylko aktywa, a podział pasywów jest konsekwencją dokonanego podziału aktywów.
Dokonanie podziału majątku spadkowego w drodze zawarcia umowy możliwe jest jedynie przy istnieniu zgodnej woli wszystkich współspadkobierców zarówno co do formy podziału, jak i sposobu jego dokonania. Co bardzo istotne, konieczne jest aby umowa została zawarta pomiędzy wszystkimi spadkobiercami, żądanie chociażby jednego spośród nich, aby sprawę rozstrzygnął Sąd, wyłącza możliwość dokonania umownego działu spadku. Spadkobiercy muszą być także zgodni co do sposobu dokonania działu.

Umowa powinna w zasadzie całościowo regulować wzajemne stosunki prawne dotyczące spadku. Nieuregulowanie w umowie wskazanych kwestii może oznaczać, że strony zrzekły się dochodzenia w rzyszłości przysługujących im uprawnień.

Umowa o dział spadku może być zawarta także w formie ugody sądowej w postępowaniu o dział spadku
Sądowy dział spadku zaś jest jedynym możliwym sposobem wyjścia ze wspólności, gdy pomiędzy współspadkobiercami istnieje konflikt uniemożliwiający zawarcie umowy działowej. Z żądaniem dokonania działu przez Sąd może wystąpić każdy ze współspadkobierców, a także nabywca udziału w spadku oraz spadkobiercy tych osób. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym przed Sądem spadku.
Dokonanie prawidłowego działu spadku wymaga ustalenia składu i wartości przedmiotów wchodzących w jego skład. Od prawidłowego bowiem ich ustalenia zależy określenie wartości udziałów należnych poszczególnym spadkobiercom, a co za tym idzie - wydzielenia sched spadkowych oraz wysokość spłat i dopłat. Skład spadku, który ma być przedmiotem działu, Sąd ustala w zasadzie na podstawie wyjaśnień uczestników. Jeżeli jednak zachodzą w tym względzie sprzeczności, obowiązkiem Sądu jest ich wyjaśnienie.
Podział spadku pomiędzy współspadkobierców może zostać dokonany w ten sposób, że poszczególne przedmioty zostaną podzielone fizycznie i przyznane poszczególnym spadkobiercom. Następuje to stosownie do wielkości udziałów poszczególnych spadkobierców. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych współspadkobierców, jeżeli majątek spadkowy nie da się podzielić w taki sposób, aby wartość przedmiotów przyznanych poszczególnym osobom odpowiadała wielkości ich udziałów. Drugim sposobem podziału jest przyznanie pewnych przedmiotów spadkowych w całości jednemu lub kilku współspadkobiercom. Zostają oni z reguły obciążeni obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz pozostałych. Trzecim sposobem jest tzw. podział cywilny. Przedmioty należące do spadku zostają sprzedane, a uzyskana kwota ulega podziałowi pomiędzy współspadkobierców w stosunku do przysługujących im udziałów. Może być stosowana kombinacja tych sposobów podziału.

Oczywiście zastrzegam, że w ramach niniejszego artykułu przedstawione zostały zagadnienia podstawowe. Pamiętać jednak należy, że każda sytuacja jest inna i najczęściej zawiera szereg niuansów, które wymagają konsultacji z prawnikiem.

Mam nadzieję, że niniejszy artykuł pozwoli na – chociaż częściowe – rozwianie Państwa wątpliwości. Ewentualne pytania można kierować za pośrednictwem komentarzy lub bezpośrednio na adres e-mail biuro@dcprawne.pl. Z chęcią na nie odpowiem.




Komentarze

Ten wpis nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Dodaj Komentarz

Musisz być zalogowany, aby dodać komentarz.
Sklep Bigform